BỈ VỎ
Tôi viết "Bỉ vỏ"
Phần thứ nhất
Chương 1
Chương 2
Chương 3
Chương 4
Chương 5
Chương 6
Chương 7
Phần thứ hai
Chương 8
Chương 9
Chương 10
Chương 11
Chương 12
Chương 13
Chương 14
Chương 15
Phần thứ ba
Chương 16
Chương 17
Chương 18
Chương 19
Chương 20
Chương 21
Chương 22
Chương 23
Chương 24
Chương 25
Chương 26 (hết)

Tôi viết "Bỉ vỏ"
Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com
Năm ấy tôi mười sáu tuổi, hết hạn tù, được tha. Mẹ tôi lên tận nhà giam tôi,
đón tôi. Nhưng chúng tôi không về Nam Định - quê hương của chúng tôi mà dắt nhau ra Hải Phòng.
Khi tôi đi tù, đoạn tang cha tôi, mẹ tôi bước đi một bước nữa. Nên lúc rời bỏ
cái tỉnh đã chứng kiến bao nhiêu việc không hay kế tiếp phá tan gia đình tôi,
sự ngậm ngùi của mẹ tôi bắt tôi nghĩ đến lòng héo hắt của một người đàn bà
đã cải giá trước sự khinh bỉ rẻ rúng của họ hàng nhà chồng và trước sự ghê
tởm của mọi người quen biết đối với con mình, mới một dúm tuổi mà đã trải
hết lao này sang lao khác.
Hôm đó, trời thu trong và sáng. Con tàu chở chúng tôi lướt trên một dòng
sông lặng lẽ giữa những đồng ruộng xanh bát ngát.
Ra Hải Phòng chúng tôi càng khổ sở. Trông vào vài hào làm vốn buôn trầu
cau, mẹ con tôi được bữa sớm mất bữa tối. Lắm phen, luôn mấy hôm, chỉ
một bữa cháo lót lòng.
Bao nhiêu ngày tháng, bị câu thúc thân thể và phải làm những việc bẩn thỉu,
nặng nhọc quá sức mình, tôi tưởng khi thoát khỏi cảnh tù tội đày ải ấy sẽ
sống no ấm...ngờ đâu! Vì thế xác thịt tôi dần suy nhược; cái ngực thỉnh
thoảng đau nhói lên, tôi cảm thấy đời tôi đã bị rút ngắn đi và một ngày rất
gần kia sẽ hết. Chết! Mỗi lần cái chữ đen tối khủng bố ấy hiện ra, tôi thấy
sao mà chung quanh tôi sự vật gì cũng sáng sủa, tươi đẹp! Hết thảy đều kêu
gọi lòng ham sống của tôi.
Tôi chết đi, mới mười sáu tuổi đầu, sẽ làm cho mẹ tôi đau đớn biết chừng
nào. Và cái phút cuối cùng của một đời sớm tắt ấy, tôi sẽ quằn quại như con
bướm non bị hai ngón tay dữ tợn kẹp chặt vừa lúc nó mới đánh thấy mùi nhị
hoa thơm ngát.
Những lúc lo sợ, bối rối, đau đớn quá, trong tâm trí người ta hay nảy ra
những ước muốn khác thường. Tôi, tôi muốn có một cái gì để mãi mãi an ủi
mẹ tôi và để tỏ lòng tôi mến tiếc và thương nhớ những người và vật đã làm

tôi vui thích đến say mê. Nghĩa là tôi phải để lại một cái gì tinh khiết nhất
của hồn và xác tôi cho cõi đời mà tôi yêu mến.
ý quyết viết tiểu thuyết thụ thai trong trí tưởng tôi mỗi ngày một mạnh mẽ
thêm, lan rộng mãi ra. Khi ăn, khi chơi, khi ngủ...lúc nào tôi cũng nghĩ đến
viết. ở nhà, ngoài đường, trên vỉa hè, ở ghế vườn hoa, dưới gốc cây, bờ sông
bến tàu, đâu đâu cũng là chỗ tôi mơ tưởng đến viết. Có một xu một trinh nào
tôi cũng mua giấy để viết. Không có tiền mua sách, báo, tôi cố đón đọc
những báo hàng ngày ở phòng đọc báo của một hội ái hữu kia chỉ mở cửa từ
7 giờ đến 9 giờ tối để xem cách viết của một số nhà văn.
Nhưng, tiền càng ngày càng hiếm, tưởng như không còn bao giờ lọt vào tay
tôi nữa, và trời về tối dạo ấy càng rét dữ dội với những ngọn gió tê buốt và
những trận mưa dầm dài ghê sợ. Mẹ tôi phải đi vào Vinh(1), cầu cứu một
người chị họ tôi, để tôi ở nhà với ông chú dượng. Trước khi đi, phải vay cho
chúng tôi tám ngày gạo và một món tiền chi tiêu không quá bốn hào để mua
củi và thức ăn.
Đã lâu lắm mới sẵn có một thập gạo ở trong nhà ông chú dượng tôi và tôi bị
khiêu khích. Không ngày một bữa nữa. Chúng tôi tin rằng vào tới Vinh vay
mượn được tiền, mẹ tôi thế nào sớm tối chả gửi ra. Chúng tôi đã thất vọng.
Và càng lo sợ, càng khổ sở vì đói. Hơn mười ngày rồi mà chẳng thấy thư từ
gì ở trong đó gửi ra.
Tôi còn nhớ, nhớ rõ ràng lắm, những đêm mưa dầm gió bấc, trong một căn
nhà không đèn lửa gì cả và ran ran tiếng muỗi, trên một cái phản lung lay,
hai thân hình nhọc lả co quắp trong một chiếc chăn rách mướp, ông chú
dượng tôi và tôi không ai nói với ai nửa nhời vì không đủ sức mà nói và
cũng cảm thấy tiếng nói lúc bây giờ chẳng còn ý nghĩa gì hết, chỉ làm đau tủi
thêm hai con người muốn mà chẳng có việc gì làm để được sống. Sự yên
lặng còn là sự đau đớn xót xa đến cực điểm của chúng tôi trước sự sống của
vợ chồng người thuê nhà bên cạnh.
Người chồng làm thợ quét vôi, hiền lành, thất nghiệp, nghiện rượu. Người
vợ, một người buôn thúng bán mẹt ở các chợ, rất lắm điều. Họ không còn
cha mẹ già nhưng đông con. Chưa đứa nào quá mười ba tuổi và tinh khôn
chút ít để đỡ đần công việc. Bữa có, bữa không, rách rưới và ốm yếu cũng
như chúng tôi. Nhưng vợ chồng
người này luôn luôn cắn cấu, đay nghiến, chửi rủa và đánh đập nhau. Đã
mấy lần, người chồng bị vợ sỉ vả đã uất lên, chực thắt cổ mình và dìm ao

mấy đứa con bé.
Bỗng gần về sáng đêm thứ mười hai, một tiếng người thất thanh gọi chúng
tôi. Chúng tôi bổ choàng dậy. Giời ơi! Mẹ tôi đã về. Mẹ tôi về với hai sọt
hàng trầu vỏ mà ông chú dượng tôi và tôi ưỡn đến gẫy lưng mới khiêng vào
được.
Từ ngày đó bụng tôi không đến nỗi cồn cào quá như trước. Và tôi đã có tiền
mua cả một thếp giấy. Tiền mua giấy đó, mẹ tôi cho tôi những hôm lãi nhiều.
Tôi không cần phải hỏi mẹ tôi cũng đưa. Mẹ tôi không nỡ trông thấy tôi thẫn
thờ trước một ít giấy đã kín chữ.
Mấy truyện ngắn tôi đã viết xong từ lâu, và "Bỉ vỏ", trải bao nhiêu ngày
tháng đã dàn xếp kỹ càng trong đầu óc tôi.
*
Thưa mẹ, người mẹ hiền từ của con, thưa các bạn, những bạn đọc yêu dấu
của tôi, "Bỉ vỏ" đã viết xong rồi.
"Bỉ vỏ" đã viết xong trên một cái bàn kê bên khung cửa trông ra vũng nước
đen ngầu bọt của một bãi đất lấp dở dang và một chuồng lợn ngập ngụa phân
tro; "Bỉ vỏ" đã viết xong trong một căn nhà cứ đến chập tối là vang lên tiếng
muỗi và tiếng trẻ khóc; "Bỉ vỏ" đã viết xong trong một đêm lạnh lẽo âm
thầm mà mọi vật như đều rung lên cùng với lòng thương yêu của một đứa trẻ
ham sống dào dạt trong những bụi mưa thấm thía.
Thưa mẹ, người mẹ hiền từ của con, con xin dâng "Bỉ vỏ" cho mẹ với cả tấm
lòng kính mến trong sạch của con, và xin tặng nó cho các bạn với tất cả cảm
tình đằm thắm tươi sáng của tôi.
Nguyên Hồng
Tháng 3-1938

Phần thứ nhất
Chương 1
Bữa cơm chiều nay khác hẳn mọi ngày, buồn bã và uể oải lắm.
Bính ngồi sát bức vách lâu ngày đã nứt nẻ loang lổ, cầm bát cơm đầy nhưng
chẳng buồn và. Thằng Cun, cái Cút, hai đứa em nhỏ của Bính bị sợ lây, lấm
lét nhìn đĩa đậu phụ om tương vàng ánh mỡ, thèm quá mà không dám gắp.
Những tiếng ho khàn khàn của bố chúng và cặp mắt toét nhoèn cau có của
mẹ chúng luôn luôn lườm Bính, làm chúng càng rụt rè kinh hãi. Chúng càng
thêm thương Bính, một người chị hay tươi cười vỗ về các em những ngày
các em bị đánh mắng, bị hắt hủi, bị bắt nhịn đói vì quá nô đùa và cãi cọ với
trẻ con hàng xóm, nhất là những khi nhà túng thiếu, không còn biết tính toán
ra sao, không còn biết chạy vạy ở đâu.
Rồi chúng ngạc nhiên hơn thấy Bính đã gần nửa tháng nay buồn bã, ít ăn, ít
nói. Tại sao? Vì duyên cớ gì? Những khối óc ngây thơ ấy cố nghĩ mãi không
ra.
Nồi tư cơm mới hết non nửa; sự cảm động lo lắng làm khô cả miệng hai đứa
trẻ; chúng há hốc mồm, mặt đờ đẫn, trông vừa buồn cười vừa thương hại.
- Kìa chúng mày ngồi nhìn nhau đấy à?
Bác lái Thìn cất giọng khàn khàn nói đoạn đưa cặp mắt gườm gườm nhìn
Bính. Thấy vậy Bính vội vàng và mau cho hết bát cơm; hai đứa trẻ cũng lập
cập ăn. Rồi một phút sau, cả ba đều đứng dậy. Thằng Cun tót ngay ra cổng,
cõng cái Cút lên lưng, lẩm bẩm một mình:
- Bố ác ghê! Chửi mắng chị Bính suốt ngày, chắc lại sắp đánh chị ấy đấy!
Nó cười, khen cho mình mau trí khôn, biết trước mà chuồn khỏi nhà chứ
không thể nào cũng bị đòn lây như chiều qua. Lúc ấy, Bính cắp rổ bát ra bờ
sông ở ngay sau nhà để rửa. Mặt sông lặng lẽ, sương lam mịt mùng. Cái lạnh
man mác của chiều thu gần tàn Bính cảm thấy rõ rệt lắm. Nhưng, Bính muốn
ở mãi đây dù bị mưa rét cũng cam tâm. Vì hễ động thấy mặt Bính, bố mẹ
Bính không mắng mỏ, thì chìa bỉu, day dứt, đay nghiến Bính chỉ vì sự lầm lỡ

đó.
Bính yên lặng nhìn trời, sông một màu xám ngắt, lòng tê tái và buồn bã.
Bỗng có tiếng gọi Bính xáo xác... Rùng mình, Bính nâng vội rổ bát, cắp
ngang lưng lủi thủi về nhà.
Gần đến cái cổng bằng tre bắt khum chằng chịt những dây bìm điểm hoa tím,
Bính còn ngoái cổ trông. Chua xót, Bính thở dài.
Len lét Bính đi qua chỗ bố nằm rồi vào buồng mình. Buồng tối đen. Cây đèn
hoa kỳ vặn nhỏ đặt trên trạn bát ở cuối buồng, mẹ Bính đã tắt đi ngay lúc
Bính bước chân xuống bếp. Lau lau vội tay vào vạt áo rách, Bính rón rén đến
bên cái chõng tre. Bính vừa lật chiếc tã vải lên, đàn muỗi bay ran ra như ri,
náo động cả gian nhà. Bính cúi xuống bế con, khe khẽ kêu:
- Giời! Muỗi đói đốt chết con tôi còn gì!
Đứa bé thức giấc khóc oa oa. Tiếng khóc càng to, Bính thêm sợ sệt. Bính vội
vàng vạch vú cho nó bú, không có hàng xóm biết thì bố mẹ Bính sẽ lại
không để Bính yên thân đâu. Muỗi bay mỗi phút một nhiều, tạt vầm vập vào
mặt Bính. Những tiếng vo vo trong cái im lặng mờ tối của gian buồng hôi
hám không mấy khi nổi ánh sáng mặt trời, càng làm Bính bối rối. Bính thấy
mình như một người tù nặng, bị bó buộc mãi mãi nếu đứa con nhỏ này còn
trong tay.
- Con ơi!
Bính ôm ghì lấy đứa con vào ngực, nức nở trong bóng tối. Bính lại thầm thì
khóc. Không thể sao ngồi yên được, Bính đi đi lại lại, và đã ba hôm nay
giọng khàn mất rồi, Bính lại phải rung rung cánh tay để ru con. Thật Bính có
ngờ đâu và cũng không bao giờ dám nghĩ tới nông nỗi này. Lòng người Bính
cứ tưởng như lời người nói. Còn sự phụ bạc Bính đinh ninh một hạng người
ăn học như thế không thể nào có được! Nhưng đến nay Bính mới rõ cái bề
ngoài che đậy sự khốn nạn độc ác thì đã muộn lắm rồi. Chắc Bính phải đau
khổ mãi mãi vì sự lừa dối đó thôi.
Bính như không đủ sức nhấc nổi chân nữa, bèn ngồi xẹp xuống chõng, dựa
lưng vào bức vách, đầu ngả về một bên, mỏi mệt nhìn bóng tối. Phút chốc
trong tâm tưởng Bính lại hiện ra những hình ảnh không bao xa.
Mới cách đây gần một năm, nhưng tại nhiều sự khác thường đã xẩy ra, nên

ngày giờ dài và thấm thía thêm. Dạo ấy Bính thường gánh gạo lên chợ huyện
bán, lần nào Bính cũng bắt gặp một người vận quần áo tây, chải chuốt ngắm
trông Bính. Có khi Bính còn nghe thấy tiếng gọi vồn vã, tiếng chòng ghẹo
dịu dàng. Nếu đi một mình, Bính chẳng thẹn mấy, song vì có các bạn gái
cười đùa chế giễu thêm vào khiến Bính hổ thẹn vô cùng.
Và trong sự hổ thẹn ấy Bính dần dần thấy băn khoăn vẩn vơ. Bính đã phải
nghĩ đến người đàn ông sang trọng và trai trẻ nọ. Lâu nay trai làng vẫn ghẹo
đùa Bính. Họ đã không được Bính để ý mà thỉnh thoảng còn Bính nói nhẹ
cho nữa. Cái thứ vóc người cục kịch, quần áo nâu mồ hôi rách vá kia Bính
thấy thế nào ấy, đối với cái thân hình thanh tú đầu tóc bóng mượt thơm tho
kia. Cả cái tên "quan tham đạc điền" nghe cũng khác lạ sao. Nó hứa với Bính
bao nhiêu sự sung sướng hãnh diện chứ đâu như những cái tên "nhiệu",
"khán", "trương" của những ngôi thứ tầm thường nhỏ mọn ở thôn quê.
Dần dần Bính yêu người ấy mà Bính thấy có thể gửi gắm cả đời mình. Bính
để người ấy gần gũi Bính luôn. Rồi một ngày kia, một ngày thầm vụng, Bính
buông phó cả thân thể cho y.
Bính vùng đứng ngay dậy, nghiến chặt hai hàm răng, rít lên. Ước vọng của
Bính đã nhào đổ hết. Người tỉnh sang trọng và trẻ trai nọ đã bỏ Bính đi
không một lời an ủi. Y đã bỏ Bính lại với một cái kết quả mà sự thảm khốc
chưa bao giờ Bính thấy đến như thế, cũng như chưa bao giờ Bính lại tưởng
mình sẽ phải chịu đựng như thế. Cả người Bính rung chuyển. Hai cánh tay
rời rạc mỏi rã, Bính đặt đứa con xuống chõng, lấy vạt áo xua xua muỗi.
Không chịu nằm, đứa bé lại khóc thét lên. Lập tức, từ ngoài cửa liếp lại đưa
vào những tiếng rít mắng:
- Con đĩ voi giày kia, mày lại để bố mày khóc rồi. Có mau bắt nó nín đi
không!
Tiếp đến một giọng lanh lảnh cố nói cho nhỏ:
- Đấy, con gái nhớn ông đấy! Đã sung sướng mát lòng mát ruột cho tôi chưa!
Thật là bôi gio chát trấu vào mặt tôi.
Bính rớt nước mắt, phải chùi vội đi, bế con lên, nhè nhẹ đặt vú vào miệng
thằng bé. Cánh tay Bính lại rung rung với những tiếng hát nhỏ và khàn đặc.
Câu hát càng đầm nước mắt nọ của những người đàn bà nhẹ dạ đã hát mà
trước kia khi nghe hát Bính ghê sợ lắm, không ngờ ngày nay chính Bính lại
chịu cái cảnh âm thầm đau đớn trong câu hát ấy:

"Chót đa mang thì phải đèo bòng,
Chót bế lên bụng phải bồng lấy con".
Đứa trẻ vẫn khóc. Tiếng rít lanh lảnh lại cất nhỏ lên:
- Con quỉ cái kia, bố trẻ mày không nín tắp thì mày nhét giẻ vào mồm nó cho
tao.
- Phải đấy! Hay là vái giời rồi bóp mũi nó đem chôn quách nó đi cho rứt nợ.
Bính rởn cả người, kinh hãi quá sức. Bố mẹ Bính đối với Bính thật cạn tàu
ráo máng và đến mức độ ác hơn là thú dữ. Bính thật hết hy vọng nuôi con
cho đến khi khôn lớn ở cái nhà này cũng như Bính đã hết hy vọng được gặp
mặt bố đứa trẻ xấu số nọ lần thứ hai vậy.
Gian buồng chật hẹp tối tăm thêm. Không khí càng đè nén vì những tiếng
nghẹn ngào. Và Bính chưa hết buồn sợ, những hình ảnh khác đã đến, khiến
Bính càng bối rối.
Dạo ấy Bính còn bé, độ lên chín hay lên mười, Bính theo người lớn ra đình
xem làng ngả vạ một ả đi hoang.
Một ngày tháng năm, đường đá, sân gạch bỏng rẫy chân, thế mà chị Minh,
người bị làng phạt vạ, phải quỳ ở giữa sân đình, nón không có, bế đứa con
mới được mười ngày, cũng đỏ hon hỏn như con Bính hiện giờ, giữa trời nắng
chang chang.
Bính nhớ kỹ lắm: chị Minh mặt mày tái mét, đẫm mồ hôi, răng cắn chặt. Mõ
làng đứng gần chị Minh, sau cái án thư bày la liệt những giấy má, bút mực,
tay cầm cặp roi mây sơn đỏ bịt đồng, ra bộ nghêng ngang vô cùng. Thỉnh
thoảng y hất hàm nhìn chị Minh rồi đột nhiên lại lấy đầu roi, lật tà áo che
mặt đứa bé lên cho mọi người xem giống ai trong làng.
Bà già, đàn ông, con gái, trẻ con lại đổ xô cả đến cái lan can bằng gạch xây
ven sân, nghển cổ nom. Một người trong bọn lớn tiếng nói:
- Cứ cái mũi kia thì nó giống khán Thư tây lai đấy.
Em gái khán Thư thấy anh mình vốn có tính trai lơ bị họ bêu riếu, liền đáp

ngay:
- Này chị nhiêu Khuôn xem kỹ lại nó có giống khán Thư không hay là giống
ông Ba Nhòm nhà ta đấy!
Ba Nhòm là ông nội nhiêu Khuôn ngày xưa tằng tịu với một người đàn bà
góa bị em chồng họ bắt quả tang, phải quỳ lạy người em nọ rồi cởi truồng về
nhà.
Thế là hai người lại om sòm lên và đám đông lại được mẻ cười đùa ầm ĩ,
tròng ghẹo nhau, máy móc những cái mắt, cái tai, cái môi, nét mặt phảng
phất giống đứa bé mà ghép lẫn nhau là bố nó.
Chị Minh chỉ càng cúi gằm mặt xuống. Bọn hương lý chức dịch ngồi chiếu
trong đình lại quát vọng ra.
- Mõ! Các cụ truyền bay bắt nó ngẩng đầu lên chứ!
Mãi khi chè chén no nê xong, một người trong bọn mới khệnh khạng nhè
mồm gọi bố chị Minh ra mà phán rằng:
- Thôi bây giờ con bác Nhiêu đã chót dại mà xưa nay bác là người tử tế, ăn
chịu đóng góp với làng đầy đủ, vậy làng thương tình phạt bác ba đồng bạc,
hai trăm cau tươi, tám chai rượu, lập tức tối hôm nay bác phải thân đưa đến
nhà tôi.
Phó hội sẵn có hiềm khích với bác Nhiêu, thấy tiên chỉ xử vậy, bèn vung tay
lên nói:
- Trình cụ, cụ ngả có bằng ấy thật là nhẹ quá. Tôi xin hội đồng phạt thêm ba
đồng nữa và một nửa lợn vì còn cái khoản gia pháp bất nghiêm nữa kia.
Lại một hồi bàn tán xôn xao, sau cùng Chánh hội kiêm thứ chỉ ra trước cái
bàn ngoài sân, bệ vệ bảo bố con chị Minh:
- Làng ta từ cổ đến giờ có ai dám bậy bạ như nhà các người, bỗng ngày nay
bị phạm lây một sự xấu xa, thành thử danh giá làng thua kém các làng bên,
vậy tội của bố con chị không phải là không to, nhưng làng thương tình mà
phạt từng này thôi: sáu đồng bạc, hai trăm cau tươi và tám chai rượu.
Không thấy nói đến nửa lợn, nhất là con lợn này đã đẫy niên, em Phó hội

đương nhằm mua rẻ để thịt bán, Phó hội hậm hực mãi mới thôi. Phải! Mấy
khi được món "bở" như thế để các ông chia tay nhau nhắm nháp cho sướng
miệng, còn sống chết mặc ai. Giấy tờ đóng sẵn dấu lý trưởng và có cả chữ ký
cả hội đồng ký mục kia chỉ dùng để dọa nạt sự ngu đần khiếp nhược của bố
con chị Minh, và cả mấy trăm dân làng dốt nát.
Xong cái cảnh ê chề ấy, sáng hôm sau Bính lại được xem một cảnh buồn
cười và thê thảm hơn.
Không biết ai xúi bẩy bác Nhiêu để tỏ rằng nhà bác không nuông con dâu,
mà bác nỡ nhẫn tâm cạo trọc đầu chị Minh, bôi vôi trắng hếu, úp rế lên rồi
rong chị đi khắp làng.
Mấy ông già bà lão đã nhảy lên mà khen bác và có một bà cụ già nói rằng:
- Hình phạt đó chưa lấy gì làm đáng tội lắm, chưa đúng y như lề lối xưa: cứ
theo tục lệ trước kia của các cụ thì chị Minh còn phải lột trần truồng, đeo mo
cau vào mặt.
Luôn hai ngày bị hành hạ, chị Minh đã có lần định thắt cổ chết, nhưng nhờ
mấy chị em bạn nghèo hàng xóm giằng giữ lại và khuyên giải nên chị lại cắn
răng chịu đựng. Ngưỡi chị võ hẳn đi, đứa con cũng đen rạc vì bêu nắng với
mẹ. Như mọi khi, hễ nhắc tới cảnh " gọt gáy bôi vôi" trên kia, Bính không
sao không ngạc nhiên và nhịn được cười, và muốn tấn tuồng lạ lùng đại loại
kiểu ấy diễn lại luôn luôn. Nhưng nay... Bính gai hết cả da thịt và tâm trí.
Bính đau đớn cho Minh và e ngại cho mình không biết có đủ sức chịu đựng
những nỗi bêu riếu nhục nhã như kia không. Chẳng cần suy nghĩ, Bính dằn
giọng nhủ thầm: Nếu lâm phải bước này Bính đành bỏ cha và mẹ, bỏ hai em,
bế con đi tha hương cầu thực cho xong.
Cái ý định liều lĩnh đó vụt sáng lên với một tia hy vọng. Bính sẽ gặp Chung,
bố đứa trẻ. Chung sẽ nghĩ lại tìm cách nuôi nấng mẹ con Bính, rồi vợ chồng
con cái về ăn ở với nhau.
Thốt nhiên ở gian ngoài đèn vặn to lên. Cánh cửa liếp xịch mở. Bính vội
nhỏm người nhìn qua kẽ vách. Phó lý Thưởng và vợ y bước vào.
Bính cuồng lên muốn chạy trốn. Cảnh ngả vạ đã đến. Song chạy lối nào?
Thông từ buồng Bính ra gian nhà ngoài kia chỉ có mỗi một lối đi thì vợ
chồng phó lý và bố mẹ Bính đã ngồi ngay đấy, một Bính còn chả ra lọt
huống hồ lại đèo thêm con. Bính cố dằn lòng, áp mặt vào bức vách nghe

ngóng.
- Này nhà ông lái, bà lái! Tôi thu xếp xong rồi đấy nhà ông bà có ưng như
thế không? - Vợ phó lý nói.
Bố Bính yên lặng một lát, đoạn gãi tai trả lời:
- Bẩm ông bà nghĩ như thế thì vợ chồng con được đội ơn vô cùng.
Phó lý liền dõng dạc nói một thôi dài:
- Nhà ông bà phải biết, tại vợ chồng tôi thương nhà ông bà hiền lành, ngoan
đạo, lại sắp được Cha xứ cắt lên làm trưởng giáo để trông coi dạy bảo phần
hồn cho trẻ mỏ trong họ. Vậy mà chẳng may nhà ông bà phải đứa con gái
bỗng đâm ra hư đốn như thế nên tôi gỡ giúp tai tiếng cho, chứ tôi hòng gì mà
nhờ đứa bé ấy.
Vợ phó lý ngắt nhời:
- ối giời, nòi nào giống nấy, nó lại bắt chước bố nó chứ gì? Ông ạ, tôi không
nuôi đâu, ông có muốn nuôi thì mướn vú về mà nuôi.
Phó lý bèn đưa mắt cho vợ bảo im. Không phải là y rộng lòng nhân đạo
chẳng tưởng đến sự bội bạc sau này của đứa bé đâu. Không! Y làm việc này
là vì có một người em giai buôn bán giàu có lắm ở trên Hà Nội cũng hiếm
hoi như y. Người nọ thường nhắn phó lý xem ở quê có nhà nào túng đói thì
mua cho y một đứa con giai, càng trứng nước càng hay. Mấy hôm nay, chợp
được cơ hội Bính đã đẻ và đẻ con giai và nhà đương lo lắng khốn đốn không
biết thu xếp ra sao, phó lý đã lên tỉnh lấy thêm của em năm chục đồng bạc
nữa bảo phải mua ngay đứa bé không Bính cho bà xờ mất.
Thấy phó lý cũng là người làng và họ hàng giàu có lại không phải là người đi
đạo nên bố mẹ Bính càng yên tâm.
Muốn lấy lòng bà phó, bố Bính ngọt ngào thưa một câu bâng quơ:
- Thưa vâng, ông bà ăn ở phúc đức thương người như thế con chắc ông bà
còn là giàu sang vinh hiển.
Phó lý mỉm cười vuốt râu, hất hàm hỏi bố Bính :

- Vậy tôi giúp ông bà mười đồng ông bà bằng lòng chứ?
Mẹ Bính vội nhăn mặt:
- Thằng bé kháu khỉnh lắm, mặt mày sáng sủa, chân tay bụ bẫm xin trả cho
hai mươi đồng để nhà cháu lo lót với mấy cụ trong làng.
Bố Bính gãi tai tiếp lời:
- Thật vợ chồng cháu cảm cái ơn ông bà ông phó lắm chứ không nài xin hơn
thiệt gì đâu.
Phó lý cười không đáp, nhìn hỏi ý kiến vợ. Vợ phó lý ngẩng trông xà nhà,
vuốt dài hai ngón tay quệt quýt trầu rồi lúng búng nói:
- Thôi tôi giúp thêm nhà ông bà ba đồng nữa là mười ba đồng có thuận thì tối
mai bế thằng bé sang nhà tôi mà nhận tiền.
Bính càng nín thở lắng tai nghe. Bính như đứt từng khúc ruột. Giời! Cái ác
tâm của bố mẹ Bính.
Luôn mười hôm ròng gìn giữ giam cầm Bính trong gian buồng này không
cho Bính bế con ra khỏi nửa bước, bố mẹ Bính trước hết sợ hàng xóm thóc
mách, sau sợ Bính bế con đi. Nhưng thôi, từ ngày mai trở đi, sau khi dứt đi
khỏi đứa bé và được hàng chục bạc, bố mẹ Bính sẽ vừa hết cả lo sợ ngã vạ
vừa được món tiền mừng chân Trưởng giáo và ăn tiêu, sự tính toán ấy thật
khôn khéo quá chừng!
Bính lại ôm chặt lấy con, thương xót cho thân phận nó bị dằn hắt và kèo
nhèo mặc cả như một con trâu con lợn. Bính ghê sợ cho bố mẹ Bính và vợ
chồng nhà phó lý kia đang tay cắt đứt tình yêu thương của mẹ con Bính như
một khúc dồi, một miếng phèo vậy. Dù sao Bính cũng không thể cưỡng lại
được. Bính đến phải nuốt nước mắt trao con cho bố mẹ bán đi thì mới tránh
thoát những hình phạt quái ác không biết của ai, từ đời nào đã đặt ra để trừng
trị những đàn bà đẻ hoang, và Bính mới mong được yên thân với cha mẹ.
Bính mím môi lại, cúi gầm mặt nức nở, kéo dài thêm những ý nghĩ: "Phải!
Bính phải cắn răng mà cho con đi khỏi lúc khốn khó này. Rồi chờ năm ba
bữa nửa tháng, Bính thừa cơ trốn đi hoặc Hải Phòng hoặc Nam Định, chịu
khó làm ăn buôn bán, dành dụm một món tiền. Ba bốn năm qua... chuyện cũ
nhạt dấu vết, Bính sẽ trở về làng chuộc con, rồi có thể thì nói với cha mẹ và

hai em lên tỉnh làm ăn, bỏ hẳn cái nơi quê hương ác nghiệt kia bao đời nay
làm ăn đầu tắt mặt tối mà không cất mặt mở mày lên được.
Bính tê mê nâng đứa con lên tận mặt, rít miệng vào má nó, vào trán nó, rồi
Bính nhìn ngước lên như để phân trần với bóng tối nỗi đau đớn trong lòng.
Sau đó Bính đăm đắm trông con thiêm thiếp ngủ. Dưới ánh đèn lù mù ở bên
ngoài qua kẽ liếp lọt vào, da dẻ nó hồng hào biến thành xanh trong xanh
bóng; mớ tóc đen láy, lơ phơ trở nên hung hung mốc mác khô cứng. Vệt
chàm dài hơi giống hình con thạch sùng bò từ một bên trán đến mang tai
xám ngắt hẳn đi như một vệt máu. Và cái vết lẹm trên mí mắt cũng ở bên
phải thấy thương như một lốt dao chém vậy.
Hai hàng nước mắt Bính đã lại ròng ròng trên má lã chã đằm đìa xuống cả
mặt đứa bé.

Chương 2
Hải Phòng.
Lần này là lần đầu tiên Bính bước chân đến một tỉnh ồn ào đông đúc, khác
hẳn chốn quê mùa vắng vẻ.
Bính trốn đi, sau đêm ấy đến này đã được bốn hôm. Bốn hôm dài quá chừng!
Bao nỗi đau buồn luôn luôn nhắc nhở Bính nhớ tới con thơ.
Bây giờ Bính mới hơi quen, quen cái ánh sáng chói lọi của những ngọn đèn
điện. Bính không còn giật mình mỗi khi còi ô tô thét lên. Các cách đi đứng
ăn nói của người hàng phố đối với Bính không đáng ngờ vực, sợ hãi quá như
trước nữa. Bính bớt rụt rè, nhìn thẳng vào những tủ hàng đồ vật bày la liệt
rực rỡ làm Bính hoa cả mắt. Lắm thứ Bính không thể nhận ra là thứ gì tuy
Bính vẫn thường thấy, nay chỉ khác cái vỏ bọc ngoài bằng giấy bóng màu
hay thủy tinh. Bính đờ người nghĩ mãi trước tá mùi soa lụa gấp trong tờ giấy
bóng, trông như những bông hoa ép khô. Miếng xà phòng bồ dục để trên
chiếc hộp giấy cực kỳ đẹp đẽ, khéo léo, Bính cho là thứ bánh quí lắm mà sau
này nếu Bính có tiền thì thế nào cũng phải mua ăn. Bính vừa ngắm những
bông hoa giả cắm trong lọ pha lê trong vắt, Bính vừa tấm tắc khen thầm
người nào có tài gìn giữ được mãi vẻ tươi tốt đóa hoa đã nở tung như vậy.
Trong cái phút giây ấy, Bính đặt mình vào một giấc mộng sáng sủa như gian
hàng. Bính đang tê mê ngắm nghía, bỗng giật mình vì thấy gương mặt mình
hốc hác, xanh xao nổi bật trong mảnh gương treo giữa tủ hàng. Bính vội lấy
tấm gương để soi gần cho rõ thì tay đập choang ngay phải mặt kính. Một
người đàn ông trẻ tuổi đứng bên kêu lên và nhìn Bính:
- Ơ kìa cô này!
Nhưng khi thấy vẻ mặt lo sợ đờ đẫn của Bính, người ấy đưa mắt một cái rồi
phá lên cười. Bính bẽn lẽn rảo bước ra ngay chỗ khác. Bính rẽ ngoặt về phía
tay trái, theo lối xuống Sáu kho.
Bấy giờ trăng thu vừa mới hé ra khỏi dải mây chì tỏa xuống những chòm cây
một làn ánh sáng như hơi sương phảng phất. Đường sá vắng vẻ ít người qua
lại. Hai bên hè lả lướt những cành xoan lăn tăn lá, rào rào trước gió lạnh thổi
từng cơn dài. Bính chợt nghĩ tới ngày mai, tới một sự sống ở một nơi xa lạ
và hiện Bính không còn một đồng một chữ dính túi.

Món tiền sáu hào chắt bóp ngót nửa năm trời đã dùng để trả tiền ăn tiền tàu
từ Nam ra Phòng mất bốn hào. Còn hai hào thì vừa vặn ăn uống trong hai
hôm nay. Bính hoang mang, cúi gằm mặt trông dải đường nhựa lấp lánh
bóng trăng, nhấc từng bước một.
Bính đi như thế không cần biết rồi sẽ đi tới đâu, miễn cho qua một đêm. Lúc
này Bính bỗng hồi hộp, bối rối lạ thường. Những bụm cọ đen thẫm, ù ù lộng
gió ở vườn hoa sông Lấp gợi trong trí Bính bao nhiêu hình dung quái gở.
Bính tưởng con đường Bính đi tối tăm hoang vắng như cảnh một bãi tha ma.
Những cành xoan xao động là những cành tre lả ngọn bên những ngôi mộ
chơ vơ mới đắp. Những tàu lá cọ to sùm suề giống những mớ tóc người điên
hay thắt cổ.
Bính bật kêu khe khẽ:
- Biết làm sao đêm nay?!!
Bính lại thấy đêm lạnh và dài lắm, một thân gái quê mùa đi bỡ ngỡ lang
thang ở giữa cái tỉnh lắm kẻ lừa lọc, nham hiểm này, gặp những sự không
may là thường. Nếu Bính không khéo gìn giữ, biết đâu đêm nay chẳng sẽ là
cái đêm bắt đầu một cuộc đời khốn nạn nhơ nhuốc khác mà dù cực nhục
chừng nào, Bính cũng phải cắn răng chịu, chứ không thể quay về quê nhà
được. Bính thở dài. Mấy hôm nay tai tiếng chắc đã đồn đi khắp làng trên
làng ngoài. Thế nào họ chẳng bảo lại vì mê giai, theo giai mà bỏ nhà đi. Cái
tiếng theo giai đó là một sự nhơ nhuốc không sự nhơ nhuốc nào bằng. Vì
người ta hiểu rằng: giai là một đứa xỏ xiên chỉ phá hoại trinh tiết người đàn
bà, còn kẻ theo nó phải là một con đĩ thoã vô cùng. Họ chỉ diếc móc Bính
như thế còn là khá đấy. Không may cho Bính, nếu gặp phải một kẻ không ưa
Bính thì Bính sẽ còn bị buộc hàng ức, vạn tội xấu xa, quá sức tưởng tượng
của hạng người nhân hậu.
Bính đã đi qua Sáu kho. Hôm nay các tàu chạy hết. Trên sông chỉ còn thấp
thoáng mấy ánh lửa leo lét, chập chờn của dăm chiếc thuyền con đỗ đằng xa.
Thốt nhiên Bính dừng bước, trong một phút Bính tưởng như là bến Sòi quê
Bính. Bính ngẩng đầu bỡ ngỡ nhìn, lắng tai nghe: tiếng đọc kinh đâu đây nhẹ
nhàng vang trước gió lạnh, réo rắt và thấm thía. Những giọng đều đều và
ngâm nga thoáng nhắc trong tâm trí Bính hai mắt lờ đờ rầu rĩ, hai cánh tay rã
rời giang trên cây thánh giá của đức Chúa Giê-su khi hấp hối. Sự hồi tưởng
ấy làm Bình cảm thấy rõ rệt bố mẹ mình là giả dối. Bính ghê sợ cho sự

"nguyện ngắm" hằng ngày chỉ dùng che mắt thế gian. Phải, chỉ che mắt thế
gian thôi! Nay đi xưng tội, mai đi chịu lễ, sáng sớm nào cũng có mặt ở nhà
thờ, đêm nào cũng thức tới mười một, mười hai giờ để đọc kinh, hỏi để làm
gì?
Thì cũng như trăm nghìn gia đình chỉ ngoan đạo bề ngoài, gia đình Bính bao
năm được người làng khen là êm ấm đáng làm mẫu mực nhưng thực chẳng
có lấy một chút gì yên vui, thuận hòa, đạo đức bên trong.
Cha mẹ Bính cắn rứt nhau luôn, vì thiếu thốn; chửi mắng hành hạ Bính luôn
vì Bính không như ai giảo hoạt, tinh ranh trong sự cạnh tranh khách đi đò và
buôn bán mua rẻ bán đắt tôm cá của các thuyền chài lưới quen thuộc. Hơn
nữa, Bính không biết mưu tính các cách gian lận với những khách gửi hàng
để lo cho mình có cái bộ cánh mà nhà không sao sắm sửa được vì ruộng đất
cày cấy không có, ngoài mảnh vườn chỉ được cái rau ăn còn đều trông vào
con đò thì phải sinh sống rất khôn ngoan soay giở đủ mặt. Những điều này
đã làm Bính suy nghĩ và đau lòng.
Bính buồn bã lắc đầu rồi giơ tay làm "dấu" đoạn thầm thì cầu kinh.
"Lạy Cha chúng tôi ở trên giời xin Cha cho chúng tôi hằng ngày dùng đủ và
tha nợ cho chúng tôi như chúng tôi đã tha kẻ có nợ chúng tôi".
...Thì Chúa sẽ ban ơn cho tôi giữ đạo nên ở đời này cho ngày sau được lên
nước thiên đàng vui vẻ đời đời...".
Gió sông càng ù ù, sương càng mù mịt. Bính đọc hết năm chục kinh, làm
"dấu", đoạn khép chặt tà áo vào người rồi rảo bước. Chợt có tiếng người gọi:
- Cô kia đi đâu?
Bính không dám quay lại trả lời cứ lùi lũi đi nép vào rặng cây bên đường.
Một chiếc xe tay đâm xô lại, chắn lấy lối đi, tiếp đến những tiếng cười ran:
- "Săn" kỳ được "mẻng" ấy cho tao.
Bính tránh hẳn sang bên kia, gằm mặt xuống xốc lại cái đẫy vải đeo sau
lưng. Một người đàn ông vận quần áo lót kẻ sòng sọc rất chải chuốt và tóc
bóng lộn, ngồi trên xe nom trõ mặt vào mặt Bính, Bính quay mặt ra chỗ
khác. Người ấy kéo vạt áo Bính, ngọt ngào hỏi:

- Cô định tìm ai ở đây?
Bính hoảng hốt chực chạy. Nhưng chung quanh Bính năm chiếc xe đã vây
kín, Bính kêu lên:
- Ô kìa!
Tên ngồi xe nhại lại, cười sặc sụa. Dáng điệu ngây thơ của Bính bảo rõ với
bọn này rằng Bính là một gái quê mới ra tỉnh lần đầu và là một gái quê xinh
đẹp hẳn hoi. Thật vậy, dưới ánh đèn điện, mắt Bính lấp lánh chớp luôn, đôi
má mũm mĩm ửng hồng chúng trông ngon lành quá.
Một gã kéo xe nhưng tóc mai cũng xén nhọn và để dài như thằng ngồi xe,
mặc áo trắng là cổ bẻ và ngoài khoác áo tây vàng toan giằng lấy khăn vuông
Bính, song hai gã khác ngồi trên xe ngăn lại không cho, rồi gã vận quần áo
lót kẻ sòng sọc mượn cớ nhảy xuống bíu lấy vai Bính. Bính kêu thất thanh.
Thừa cơ hai cái xe chạy đi đón khách dưới thuyền lên, Bính liền lẩn nhanh ra
chỗ khác. Đám xe rãn cả, tản mỗi nơi một chiếc. Còn Bính, Bính đi ngược
lên phố vì Bính nhận thấy nếu cứ lang thang, bơ vơ ở những chỗ đường vắng
thì thế nào cũng còn bị chòng ghẹo.
Được một quãng có nhà cửa thì lại đến quãng vườn hoang. Những bụi cây lù
mù trước những ngọn đèn điện bóng mờ hiện ra trước mắt Bính làm trống
ngực Bính lại đập thình thịnh. Chợt Bính lạnh toát cả người, quay đầu nhìn
về đằng sau; một bóng người đương rảo gót như đuổi Bính. Bính đi nhanh
hơn. Người theo sau cũng bước gấp, phút chốc hắn đi sát cạnh Bính và khẽ
nói:
- Cô! Cô chậm bước chứ để tôi ngỏ câu chuyện này.
Nhời nói êm đềm khiến Bính bớt sợ, Bính đưa mắt nhìn thì đó là người ngồi
trên xe ban nãy nhưng đã thay quần áo khác, Bính im lặng nhìn bộ y phục lạ
lùng của hắn: cái áo dạ tím bó chẹt lấy lưng, hai ống quần lướt thướt như
bằng lụa thì buông chùng quá gót, cái mũ dạ mới lạ làm sao, lóng lánh một
chiếc tên mạ kềm như dấu hiệu của lính. Bính chợt nhớ đến cái hạng công tử
cũng kiểu ăn mặc như thế này những ngày hội đầu năm vùng Bính bọn
chúng thường kéo về chớt nhả gái làng. Bính vội quay đi.
Hắn chẳng còn do dự, nắm ngay cánh tay Bính, cặp mắt sáng lên khác
thường.

- Cô đi đâu bây giờ? Đi một mình mà không buồn à?
Bính đáp giọng run run:
- Ông buông cháu ra, cháu van ông!
- Rõ khéo vẽ, ông cháu gì?
- Cháu van ông!
- Van mình chứ lỵ.
Bính thót người lại hết sức giằng tay ra, nhưng hắn đã bá lấy cổ Bính, hôn
vào má Bính đánh chụt một...