CUỘC ĐỜI NGOÀI CỬA
Tác giả: Nguyễn Danh Lam
Thể loại: Truyện dài
Nhà xuất bản: NXB Hội Nhà Văn
Ebook: Cuibap-TVE
Ebook miễn phí tại : www.Sachvui.Com

1
ái quán đã ở đó, mấy mươi năm trời xa ngái, từ ngày ông mới về
C
trường. Hai gốc xoài cổ thụ dưới vườn thực vật vươn lên, che xanh tầm nhìn
từ những ô cửa sổ hướng ra phía đường chân trời. Đám dây leo dại phủ đầy
mấy góc tường. Lũ học trò phá ranh giới giữa trường và phố bằng những lỗ
thủng nhỏ, tranh thủ lúc vắng thầy chui ra quán hút thuốc lá trộm. Khi mấy
đứa bạn đứng trên cửa sổ đưa tay vẫy, chúng lại nhớn nhác ùa về. Ông bà
chủ bày mấy cái bàn, bán kem cây, chè, nước ngọt. Sau phát triển bán cả đồ
ăn. Cách đây mươi năm, bia hơi, bia chai, lai rai chiếm chỗ mỗi buổi chiều.
Thuở túng thiếu, ông thường ký sổ bà chủ vài gói thuốc, có lương trả. Khi
quán nâng tầm bia bọt, rảnh rang ông vẫn cùng đồng nghiệp ghé lại cụng ly
mỗi chiều. Quán nhậu gần trường, đôi lần bị nhắc nhở. Chẳng biết ông bà
chủ xoay xở thế nào, vẫn kinh doanh dìu dặt. Tuy vậy, nó không hề ồn ã. Số
lượng bàn ít, những góc khuất êm đềm, dịu bóng cây xanh. Khách nhậu cũng
rì rầm, nhỏ nhẹ, vài kẻ trầm ngâm. Ra đi, đôi lúc ông nhớ cái góc ngồi nơi
đáy quán hơn nhớ cả bục giảng, sân trường.
Thêm nửa ngày vần vô lăng, hòa vào dòng xe trên phố, qua mấy cái bùng
binh nghẹt người, tay lái ông có vẻ đã ổn. Côn, ga, số nhịp nhàng, tự tin. Gã
bạn bảo:
- Kiếm cái quán, tao với này tranh thủ ngồi. Chẳng còn mấy ngày nữa để
gần nhau. Ngồi ít thôi, tao còn bận việc khác.
- Hay về lại quán trường? Có cái hốc, đậu được xe.
- Sao mày nói, ngại quay lại chỗ ấy?
- Thì cũng chỉ còn lần này.
- Bao lâu rồi chưa ghé?
- Từ trước khi chuyện xảy ra. Đúng như mày nói, tao ngại. Nhưng thôi,
coi như ghé chào từ biệt một nơi chốn thân quen.
Ông chủ quán tỏ vẻ bất ngờ, hớn hở khi thấy hai ông tìm lại góc cũ. Họ
biết nhau cũng từ những ngày xa xôi ấy. Cái gã hom hem, thất nghiệp, quay
quắt mánh mung, giờ có phần hơi quá đầy đặn, viên mãn.

- Hai thầy lâu lắm không thấy ghé?
- Tụi tôi nghỉ hết rồi còn đâu.
- Hưu à?
- Chưa, nhưng tự cho mình hưu - Gã bạn xếp ghế cạnh ông - Mấy món
ruột cũ, còn đó chứ?
- Còn, dù có lên nhà hàng đặc sản, tui vẫn giữ mấy món đó.
- Vậy cho mấy món đó đi.
Gã bạn nâng ly sau khi ông chủ đi khuất.
- Nào, chúc mày có một hành trình bình an. Tìm thấy những gì đáng ra
cuộc đời phải thấy.
- Có lẽ tao phải dợt thêm kha khá nữa đã.
- Mày cứ chạy, vài trăm cây số rồi cũng quen. Nhưng dù gì, đây cũng là
một hành trình liều lĩnh.
- Kệ nó đi, mấy chục năm trời dạy học, như mày biết đó, tao mới chỉ đi
tham quan cùng trường đúng hai lần. Một lần biển, một lần núi. Còn riêng
mình, chưa bao giờ ra khỏi thành phố quá trăm cây.
- Mày nói thiệt hay giỡn chơi?
- Thì mày thấy đó, đi làm sao được mà đi? Chín tháng mỗi năm, cắm mặt
vào giáo án, bục giảng, lo dạy thêm dạy bớt. Hè cũng tiền đâu để du lịch, dã
ngoại. Có lẽ cũng vì vậy, đến một ngày mọi thứ mới nát ra.
- Vậy thì đúng mày phải đi rồi.
- Cũng buồn. Bằng tuổi này rồi, coi như lại lẫm đẫm tập đi. Cả đời, ngoài
việc đứng trên bục giảng, dạy học trò, làm mấy bài thơ, tao chẳng có bất kỳ
kỹ năng sống nào khác.
- Thôi, dẹp vụ đó qua bên đi. Hãy bắt đầu hành trình này. Khi trở về, tao
nghĩ mày sẽ ngộ ra nhiều thứ, để có một tương lai khác.
- Tao cũng chưa biết ra sao. Ngay cả cái hành trình này cũng thế. Coi như
đánh cược rồi. Sau đó là gì, tao không biết. Nhưng cứ phải đi. Đi để bắt đầu
lại. Để học cách sống cuộc sống của mình. Sau mấy mươi năm trời coi như
mất trắng.
Ông đặt ly bia, ngước ngoài cửa quán. Phố xá nhạt nhòa. Mấy mảng
tường cũ kỹ rêu phong. Hồn nao nao từ mỗi làn hơi ẩm mốc. Kỷ niệm khiến
ông rùng mình, nhưng phải đối mặt. Đối mặt một lần này, trước khi trả tất cả

trở về số không.
Gã bạn trầm ngâm trong trạng thái sẻ chia. Thuở hai đứa mới về trường,
cùng một lứa tốt nghiệp, nhưng khác khoa. Đứa nào cũng tóc xanh, kính
trắng, hao hóp mà lạc quan. Ông dạy văn, gã ngoại ngữ. Cái môn của gã
chẳng mấy hợp thời khi ấy. Ông ngược lại, dù gì cũng nhất toán nhì văn,
sớm lên chủ nhiệm. Lại thêm tài lẻ làm thơ, dăm ba người biết tiếng.
Thời thế đổi thay. Gã bạn nằm trong số ít những người có thể dạy thêm
ngày mấy buổi. Cái lớp khởi đầu trên gác xép, về sau phát triển thành trung
tâm ngoại ngữ. Lần hồi có vốn, gã đầu tư nhiều dự án khác. Mua nhà, sắm xe
hơi. Vợ con đề huề, viên mãn. Ông ngược lại, hụt hơi, trượt dần vào một cái
hố sâu không đáy. Cho đến khi mọi thứ tan tành.
Trường tổ chức học, thi tập thể, ông có bằng lái xe bốn bánh đã mấy năm.
Cũng theo với người ta, dù chẳng biết bao giờ mới được sở hữu một cái xe.
Ngày đó tới sớm hơn dự kiến. Nhưng không phải một dịp trọng đại đầy nao
nức như bao kẻ khác.
Ông bóc gói thuốc, mồi một điếu mới.
- Thú thực, tao vẫn ngại. Mày lấy giá cái xe như thế, có rẻ quá không đó?
- Tao dân kinh doanh. Mày đâu phải dạy tao vụ tiền bạc. Cái xe hồi đó tao
mua, tưởng để gia đình du ngoạn đó đây, nhưng rồi lao đầu vào kiếm tiền.
Khi đã lao vào tiền, nó sẽ kéo mày đi, chứ chẳng phải mày kéo nó. Muốn có
dăm bảy ngày rảnh rang, để cùng cả nhà đi chơi một chuyến cũng chẳng hề
dễ đâu. Thời gian một phần, chủ yếu cái đầu cứ rối tung lên. Rồi đám con cái
tụi nó lớn, đi chơi cùng ba mẹ chẳng khác chi cực hình. Mấy năm nay tao
toàn chạy quanh trong phố, cái xe việt dã bảy chỗ chẳng hạp chút nào.
- Ừ, có lẽ nó hạp với tao hơn trong chuyến đi này.
- Mày cứ an tâm cầm lái, bao giờ chán thì về. Tao thâu lại cho mày cũng
được. Giấy tờ đã sang tên đâu. Cái xe gầm cao, máy dầu, chưa khi nào hỏng
hóc, tao đảm bảo mày thả sức vi vu, không mấy tốn kém. Nếu dọc đường có
gì khó khăn, mày cứ gọi, tao sẽ làm hậu phương cho mày.
- Mày đổi đời, nhưng chưa bao giờ sống khác. Tao biết ơn mày.
- Khách khí lắm chuyện. Dù gì đi nữa, cái quãng đời đẹp nhất của tao vẫn
là những ngày khốn nạn khi ở tập thể cùng mày. Mà kể ra cũng chưa nói
trước được điều gì, cuộc đời khó lường lắm. Mày chẳng nắm được nó trong

tay của mày đâu. Càng tưởng đâu viên mãn, càng hóa ra bất an.
- Ừ, cái thời ấy kể cũng hay. Nhưng qua ký ức, nó lung linh vậy thôi.
Tuổi trẻ mà.
Ông chủ quán lại sà vào bàn.
- Thầy lên xe hơi bao giờ thế?
- Của ông này nhượng lại tôi đó.
- Hai thầy nghỉ dạy, cũng lâu lâu ghé, anh em còn gặp nhau chứ?
- Hai tôi đều ở xa trường, nên cũng ít có dịp.
- Hai thầy giờ làm gì?
- Ông này kinh doanh, còn tôi... thất nghiệp.
- Thầy nói giỡn, thất nghiệp mà lên xe hơi? - Đột nhiên ông chủ quán thở
dài - Dù gì các thầy bỏ dạy cũng phải. Trường lớp giờ chán lắm. Học trò
hình như ngày càng bất cần đời. Đánh lộn thường xuyên. Kỳ rồi, tụi nó mới
xách dao vô lụi nhau tại lớp đó. Chết thẳng cẳng, thiệt kinh hoàng.
Ông nghe như có luồng điện tê rần chạy ngang da mặt.
- Lớp tôi đó ông ạ. Sau vụ ấy, cùng vài việc khác, tôi nghỉ vì sốc nặng.
Ông chủ quán bối rối.
- Thiệt tình mình cũng bất lực thôi thầy ạ. Còn bao thứ tác động tụi nó.
Tui chẳng hiểu sao ngày nào cũng nghe nói tụi nó đánh nhau. Con gái còn
bạo lực hơn cả con trai. Chỉ riêng việc học hành là xuống. Mình ở sát trường,
mọi thứ cứ đập vô mặt hằng ngày. Vậy mà riết rồi cũng thành quen. Coi như
chẳng có gì xảy ra.
Thôi, bỏ qua mấy vụ nặng nề đi - Gã bạn nâng ly - Ông vô với tụi tôi một
ly. Ông này sắp đi xa. Có lẽ còn lâu mới gặp lại.
Thầy xuất cảnh hả thầy?
Không, tôi đi lòng vòng trong nước mình thôi. Dạy người ta chẳng tới
đâu, giờ coi như đi học. Học qua thực tế. Lý thuyết đầy đầu vứt hết đi rồi.
Ông chủ quán nâng ly, uống cạn, xin phép lo công việc trong ngoài. Nhìn
cái bóng gù gù chỉ trỏ chỗ này chỗ kia, thêm một vệt hồi ức lướt qua ông.
Mình già hết cả đám rồi mày ạ.
Già thì già, quan trọng mày đừng bi quan. Song cũng mới chừng này tuổi
chứ mấy. Ngày xưa tam thập nhi lập, giờ nhiều kẻ sáu mươi, bảy mươi bỗng
nhiên mất trắng, làm lại từ đầu cũng không hiếm. Mày không phải làm lại từ

đầu, mà lật sang một trang khác thôi. Giữa mày và tao lúc này, chưa hẳn
thằng nào đã an nhiên hơn.
Mày lại giỡn.
Giỡn gì. Thử hỏi đến bao giờ tao mới được một mình cầm lái cái xe đi
khắp nơi, chẳng vướng bận chuyện kiếm tiền, vợ con?
Tao có chọn đâu, tình thế nó đẩy mình tới cái chỗ an nhiên thế đấy.
Thì cuộc đời tao lúc này cũng là tình thế vậy thôi. Bỗng nhiên phải lo cày
cục ăn làm, kiếm tiền. Rồi bị nhốt vào cái cuộc kiếm tiền ấy. Muốn dừng lại
không được.
Tại sao dừng lại không được? Tất cả do mày mà?
Mày không hiểu được đâu. Những cái sâu thẳm trong chuyện làm ăn nói
ra dài lắm. Đầy khúc mắc, dễ đụng chạm. Với đầu óc một thằng dạy văn suốt
mấy chục năm như mày, tao có nhét vô đó đôi ba ý nhỏ, nó cũng sẽ dội ra
thôi. Cứ lo mà thanh thản, bồng bềnh đi.
Thanh thản thế nào được mà thanh thản...
Ông đang định cự, gã bạn đã gạt ngang.
Thôi, bữa nay uống bấy nhiêu được rồi. Tao đưa về, chắc mày chưa quen
xe. Tao còn công chuyện nữa.
Giờ này mà còn công chuyện?
Thì vậy đó. Đã bảo làm ăn mà. Đôi khi rạng ngày mày còn phải tông
cửa... chạy trốn không chừng.
Thôi được rồi. Mày quẳng giùm tao cái xe ra bãi đậu. Sau đó tao sẽ phải
mua thêm ít lon, về ngồi một mình. Chưa say vật ra, chưa thể nào ngủ được.
Mấy tháng nay nó cứ như vậy rồi.
Bãi gửi xe nằm kề sân vận động, cách phòng trọ ông thuê vài trăm mét.
Hàng cổ thụ ù ù gió, những mảng hè phố nhấp nhô cao thấp, vài vệt đèn
nhòe nhoẹt. Đám chuột cống khổng lồ, chạy lúi chúi, như muốn va vào
những bước chân khập khễnh của ông. Bao ngày nay, một quỹ đạo ấy mỗi
đêm về. Vẫn chưa sao quen được mùi cô độc. Mà có lẽ sẽ còn nhiều tháng,
nhiều năm, ký ức vẫn quật lên, đủ để ông so sánh giữa hai hoàn cảnh xưa
nay. Đau thấu tận tâm can, với những ê chề mất mát.
Ông thả cái bịch đựng mấy lon bia xuống chân, xòe tay che gió, mồi một
điếu thuốc. Từ bóng tối phía hốc tường bỗng vẳng ra một giọng nữ hơi khàn:

Anh ơi, cho em xin điếu thuốc được không?
Phản xạ, ông giật mình tính chạy, nhưng lập tức nghĩ, mình có gì để mất.
Từ ngày ra phòng trọ, ông chẳng bao giờ giắt theo quá nhiều tiền mặt trong
người. Cái bóp mỏng dính, vài mẩu giấy tờ đủ để người ta báo lại vợ con,
nếu chẳng may gục giữa đường giữa chợ. Song ông vẫn làm bộ không nghe
lời đề nghị kia, cúi xuống lượm cái bịch, lại lảo đảo bước.
Tiếng nói khi nãy đã hiện thành một cái bóng, cắt ngang lối ông đi.
Em thèm thuốc quá, nhưng hết mất rồi. Anh cho em xin một điếu, thiệt
tình mà.
Ông nghe một mùi hương ôi ả, pha giữa dầu thơm và nước đái khô quanh
đó. Móc gói thuốc từ túi quần, ông chìa về phía cô gái.
Cô giữ hết mà hút.
Cảm ơn anh. Em xin một điếu được rồi. À, anh cho em mượn quẹt luôn
với.
Ông bật quẹt, chìa về phía cô gái, khi điếu thuốc đã được gắn lên môi cô.
Trong vệt sáng nhòe lên run rẩy, ông thấy một lớp son đỏ bệt, chu tròn
quanh cái đầu lọc, hàng mi chải mascara rợp xuống. Nao trong đáy ngực,
ông ngẩn ra mất vài giây. Đàn bà. Ông đã xa cuộc ân ái cuối cùng bao lâu rồi
chẳng nhớ. Hơn thế, đó là một vòng tay, một mùi hương, một câu sẻ chia dịu
ngọt. Lòng vốn đã mênh mông, càng trở nên se sắt, ông vội vã bước, như
trốn chạy.
Cô gái vẫn rảo theo, song song ông.
Anh về một mình sao?
Không, nhà tôi gần đây.
Em để ý, đêm nào anh cũng về lối này. Tay lúc nào cũng xách bịch bia.
Ừ, tôi đi làm về khuya.
Anh muốn em đi cùng một lúc, cho đỡ buồn không?
Cảm ơn cô, nhưng tôi phải về. Có người đợi cửa. Tôi không theo cô được.
- Ông lắp bắp như đứa học trò bịa bài.
Cô gái bước chậm lại phía sau.
Mai em vẫn đứng chỗ này. Có gì anh gọi em nha. Cảm ơn anh về điếu
thuốc.
Cách rút lui khá chừng mực, câu cảm ơn được nhắc lại mấy lần, tự nhiên

ông có chút cảm tình nào đó thoáng qua với cô gái. Nhưng đã thành phản xạ,
cả cuộc đời ông, cho đến lúc này, chưa bao giờ gần gũi một cô gái như thế,
dù chỉ vài mẩu đối thoại ít ỏi như mới vừa đây. Ông bước gấp gáp, thấy
mình thở dốc. Qua hết đoạn bóng tối của bức tường sân vận động, da mặt
ông tê rần. Nỗi chênh chao, mơ hồ như nuối tiếc, chảy hòa vào mạch đập cô
đơn. Cho đến khi tra chìa vào ổ khóa phòng trọ, tay ông vẫn run bắn.
Căn phòng tối đen, lạnh lẽo hơi người, mang mang mùi ẩm mốc. Ông quờ
quạng bật đèn, một lúc chưa lần ra công tắc.
Vật mình xuống chiếc giường xếp, vật dụng gần như duy nhất trong
phòng, hình ảnh cô gái song song bước vẫn bám riết tâm trí ông.
Đám sinh viên kề vách đang đánh bài. Ngoài mấy tay xòe, lũ còn lại tán
dóc, toàn chuyện đàn bà con gái. Tiếng cười ngả ngớn dội đều dãy nhà trọ
thông thống. Mấy đêm trước, nghe chuyện tình dục của đám trai trẻ khát
khao, ông chỉ nhếch cười một mình, tự dưng đêm nay, nó khiến ông chao
chát. Không hẳn một nỗi thèm muốn xác thịt đơn thuần. Cái hiển hiện hoài
trong ông là bóng dáng, tiếng nói, mùi hương. Mình đang quẫn trí chăng?
Chắc số lượng cồn trong huyết quản chưa đủ sức khiến ông say vật.
Nhồi thêm hai lon nữa, bia nguội dần, nhưng ông vẫn gắng sức uống. Cái
điện thoại rơi khỏi túi quần, văng thành mấy mảnh dưới nền phòng. Đột
nhiên ông nhớ, mấy ngày nay con gái chẳng thấy gọi lại. Bóng dáng nó chợt
hiện lên. Từ đứa trẻ, bất ngờ vụt lớn thành thiếu nữ. Đôi lúc ông còn chưa
kịp thay thế cái phiên bản, với đôi mắt tròn to, mái tóc cột nơ ngúc ngoắc,
thành cô gái cao dong dỏng trong hình dung của mình. Tuổi mới lớn của con
gắn liền những ngày tháng đầy biến cố. Ông tuyệt vọng đối mặt cùng lương
tâm, trách nhiệm. Nhưng tất cả như một vạt núi khổng lồ bất thần ập xuống,
trong khoảnh khắc bão bùng. Đó là số phận, ông không thể nào gượng nổi.
Hai đứa con, sợi dây liên kết cuối cùng nối ông với đời sống hôm qua,
bằng cuộc ra đi này cũng coi như cắt đứt. Nhưng nỗi đau sẽ không thể nào
lành được, dù ông có hành trình sang hậu kiếp. Huống chi mọi thứ vẫn còn,
chỉ sau những vòng bánh xe quay, cùng một cõi thế này.
Bia nguội, không mồi, vị khé trào ngang cổ họng. Ông phải ực càng
nhanh càng tốt, cố tránh bị trào ngược. Chưa say đến mức mềm nhão linh
hồn, đồng nghĩa ông còn lềnh bềnh, quay quắt. Ông tự nhủ, sẽ uống đến khi

lên đường, sau đó thôi. Nếu trong quá trình cầm lái, ông còn chìm đắm như
những ngày này, chẳng biết mọi thứ sẽ ra sao.
Bia cạn giọt cuối cùng, đầu ông vẫn rỗng tuếch. Ráng nằm sấp mặt, ông
kéo tấm mền ngang lưng, phòng khi đêm nay nhiễm lạnh. Trúng gió trong
hoàn cảnh này, hẳn nhiên vô cùng nguy hiểm. May mắn, giấc ngủ cũng sớm
đến cùng ông.

2
ấy tuần liền, ông đã có những chuyến đi một mình, với khoảng cách
M
hơn trăm cây số về các tỉnh lân cận. Tay lái coi như ổn. Những vật dụng cần
thiết cho hành trình, qua tư vấn của bạn bè, ông đã sắm đủ. Nhưng ngày khởi
hành cứ bị đẩy lùi, lùi mãi. Nhiều hôm thức giấc, ông quyết định sáng mai
xuất phát, nhưng khuya về, khi đảo tay lái qua những cung đường thành phố,
một sức trì níu khủng khiếp cứ kéo ông lại. Cuộc đi đầy mạo hiểm, với trăm
ngàn bất trắc rình chờ, ngày trở về mông lung quá. Biết mình có còn gặp lại
bao hình ảnh nơi đây? Nhiều lần ông muốn gọi hai con, thu xếp một buổi
gặp gỡ tiễn biệt ở đâu đó, nhưng ông sợ cái phút chia ly ấy. Phần hai đứa, đã
biết tin ông sẽ có chuyến đi này từ lâu, chúng không tỏ rõ thái độ khuyến
khích hay cản trở, nhưng những cuộc gọi cứ thưa dần.
Những cơn mưa cuối mùa ập về mỗi chiều đều đặn. Qua cửa kính xe, ông
tránh nhìn thẳng những gương mặt bên đường phút tan tầm. Biết đâu sẽ là
vầng trán nhòe mưa của con gái, hay ánh mắt lầm lụi của con trai.
Sau mấy chai bia như thường lệ, tay lái dẫn ông qua những nẻo đường
xưa cũ. Mỗi ngã rẽ như đã được cấy sâu vào tiềm thức, thành phản xạ, vòng
bánh xe cứ vậy lăn theo.
Gần chín giờ khuya, mưa ngớt. Ngoại ô ướt rượt, sắt se. Quá sớm để trở
về phòng trọ. Một lần nữa, ông lại lạc hồn theo cái quỹ đạo đã bao năm trời
quen thuộc. Tự nhiên ý muốn trở về, nhìn lại căn nhà cũ bỗng trỗi dậy trong
ông. Đến để giã từ. Một lần này nữa.
Căn nhà vẫn sáng đèn. Chủ mới dọn về từ lâu. Ông tấp lại lề đường, tắt
máy xe, hít sâu mấy hơi vào ngực.
Hai cánh cổng đã được thay mới. Bờ tường cũ cũng đã đổi màu sơn. Chỉ
có gốc mận trước nhà vẫn còn đứng đó. Dù nó ngập chìm trong bóng tối, chỉ
có bóng dáng lờ mờ, ông vẫn nhận ra vẻ thân thuộc. Gốc mận ấy chính ông
trồng. Cây ra trái bói, cô háo hức rình chờ như một đứa trẻ. Khi trái mận ửng
hồng, cô bầy dao, muối ớt trước hiên nhà như một nghi lễ trọng đại. Miếng
mận đầu tiên đắng ngắt, khiến cô phải phì ra. Cô ôm ông cười rũ rượi. Một

phần tư, hay một phần ba đời người còn lưu linh hồn trong đám lá kia. Hai
đứa trẻ lớn dần dưới bóng râm tàn mận. Những nhịp võng trưa chiều. Những
bức hình lưu niệm, chụp cả gia đình dưới gốc mận những ngày Tết lễ, giờ rã
rời hay tản mát nơi nao?
Ông tiến thêm chút nữa về phía hai cánh cổng. Nhưng không có ý định
xin chủ mới vào nhà. Giấc này tuy chưa khuya, nhưng cũng chẳng còn sớm
nữa. Đột ngột, một tiếng chó hực lên, khiến ông lùi lại. Cậu khuyển đang xác
định giang sơn của mình trước cựu chủ nhà. Ông không còn chỗ ở nơi này
nữa.
Lùi lại, đủ một khoảng cách cho tiếng chó tắt hẳn, ông mồi một điếu
thuốc, nhìn lên tàn lá đẫm đen. Cửa sổ phòng trên còn sáng. Nơi ấy, cái bàn
kê lệch về một bên tránh mưa hắt thẳng. Bao năm, hàng ngàn trang giáo án,
hàng trăm bài thơ ông đã viết trên vuông bàn cũ kỹ ấy. Những bài thơ tặng
vợ, gửi con, ấm áp và da diết. Những bài thơ đã từng là niềm tự hào của ông,
của cô, mỗi khi hiếm hoi chúng được xuất hiện trên mặt báo. Cô bỏ trong
cặp xách đi làm, hãnh diện khoe cùng bạn bè, đồng nghiệp.
Ông quen cô từ thuở hàn vi xơ xác. Gã thi sĩ dạy văn chỉ có mỗi cái quần
tạm lành để mặc khi lên lớp. Hơn mười năm dạy học, chưa sắm nổi một
chiếc xe đạp. Cái giường đơn trong khu tập thể chất đầy sách báo. Ngoài ra,
gã chẳng còn thứ tài sản nào khác. Nhưng gã nổi danh, thu hút nhất trong số
những giáo viên trẻ, chưa lập gia đình cùng trường. Cái thời vị thế của mỗi
gã trai đồng hành vài tài lẻ, đàn, hát, làm thơ, vẽ báo tường. Thêm vẻ ngoài
kiêu bạc, đẹp trai, gã khiến nhiều cô đắm đuối. Nhưng chỉ đến khi cô vào
trường sau gã chục năm, gã mới giật mình yêu. Cô cùng chuyên ngành, cùng
thần tượng thi ca, sách vở. Gương mặt bầu bĩnh, đôi mắt trong veo, dáng
người dong dỏng, vừa cổ điển vừa hiện đại. Hai người quen nhau như một lẽ
tất yếu, trai tài gái sắc, dù tuổi tác chênh lệch khá nhiều so với chuẩn mực
cùng thời.
Dòng hoài niệm khiến ông rung vai, bật khóc. Và cơn nức nở tràn lên,
ông giật nảy hít hà như đứa trẻ. Nước mắt ướt đầy điếu thuốc. Ông biết,
mình là gã đàn ông khóc nhiều nhất trong số những gã đàn ông hay khóc.
Thôi, khóc nốt lần này, cho một hành trình mới, cả nghĩa đen cũng như
nghĩa bóng của cuộc đời ông. Hãy tiến, tiến mãi về phía trước, cho đến khi

những mét đường cuối cùng của dải đất này không còn cho ông lăn bánh.
Vệt đèn hắt ra từ ô cửa, loang dưới mặt đường, khuất nhòe sau gương
chiếu hậu. Ông vẫn liên tục dùng cườm tay chùi mắt.
Đã mấy đêm, ông vòng sang mé kia con đường, tránh về ngang vị trí cô
gái xin thuốc lá hôm nào. Bia vẫn được xách theo. Đám sinh viên kéo ra con
hẻm trước dãy nhà, chuyền nhau điếu thuốc. Ông lách qua những ánh mắt
đang dõi vào mình, khép vội cửa. Người đàn ông tóc ngả bạc, đơn độc trong
khu nhà trọ có phần ô hợp này, dĩ nhiên phải gây sự tò mò, chú ý. Nếu biết,
ông từng là thầy giáo, với mấy mươi năm trời đứng trên bục giảng, giờ lủi
thủi nơi này, họ sẽ nghĩ gì?
Khép thêm cánh cửa sổ, ông ngồi trong bóng tối, định mở lon bia đầu.
Bỗng có tiếng chuông báo tin nhắn từ điện thoại. Ông quờ tay ngó màn hình,
người giật thót: Ba ơi, con muốn chết. Ông lập tức bấm số gọi lại. Một
khoảng lặng dài vô tận. Và tiếng nấc mạnh:
Con không thể nào sống nổi nữa ba ơi.
Con đang ở đâu? Có chuyện gì xảy ra?
Con cũng chẳng biết nữa. À, ở trong quán cà phê.
Con cho ba địa chỉ. Ba sẽ tới ngay lập tức.
Ba tới làm gì?
Con đừng nói như thế nữa. Con vẫn là tất cả những gì còn lại trên đời đối
với ba. - Ông phải chui vào phòng vệ sinh để tránh tiếng mình dội ra hẻm Con nói ngay cho ba địa điểm đi.
Con ở nhà đứa bạn... nhưng không phải. Con ở đây... - Phải mất một lúc
thổn thức, con gái ông mới nói được địa chỉ cái quán nó đang ngồi.
Ông chạy như cuồng về hướng bãi xe. Từ ngày chia tay, dù đau đớn, mất
mát, nhưng ông không thấy hai con có những biểu hiện bất thường. Ít nhất,
qua những cuộc điện thoại, cũng như đôi lần hiếm hoi gặp mặt. Thằng con
trai vẫn giữ sự đanh lạnh, lầm lì cố hữu. Đứa con gái ít nhiều ổn định tâm lý,
sau khi được ông dẫn đi gặp chuyên gia tư vấn.
Số tài sản ông chia phần lớn cho mấy mẹ con. Căn nhà cũ, vốn ba mẹ ông
mua sau ngày ông và cô làm đám cưới, để hai người định cư. Khi ấy, khu
vực ngoại ô còn chưa mở đường lớn. Sau mảnh đất đột ngột trở thành một tài
sản không nhỏ, khi cơn lốc đô thị hóa cuốn tới. Gia đình đổ vỡ, ông quyết

định bán nó đi, mua cho ba mẹ con một căn chúng cư rộng rãi, thêm cái tài
khoản ngân hàng, để ổn định đời sống, công việc, học hành. Phần còn lại,
ông mua chiếc xe, cũng bỏ ngân hàng chút ít, chuẩn bị cho chuyến đi.
Đứa con gái mới lớn ngồi co ro bên chiếc bàn nơi đáy quán cà phê. Ly
nước trước mặt đã cạn. Bóng tối không đủ che đôi mắt thâm quầng của nó.
Ông run lên vì xót xa. Bộ dạng con bé đã thay đổi quá nhanh, chỉ sau lần gặp
cuối cùng. Quần áo có vẻ thời trang, nhưng rã rời, nhếch nhác. Bên cạnh,
một chiếc ba lô, dường như chứa tất cả mọi vật dụng cần thiết của nó.
Ông ráng trấn tĩnh, chọn vị trí ngồi đối diện con. Một thoáng cảm giác
phiên bản người mẹ xa xưa nơi nó, khiến ông hơi chững lại. Khác chăng, cô
của ngày ấy giản dị hơn, bởi cái nghèo bủa vây chung. Còn con gái ông hôm
nay có đủ tất cả những gì thuộc về vật chất, sau khi ông bán căn nhà.
Con hãy bình tĩnh kể lại ba nghe mọi chuyện đi. - Ông nhỏ nhẹ, sau khi
gọi một ly cà phê.
Đứa con gái tiếp tục im lặng, chỉ có khoảng ngấn trắng nơi cổ dồn dập
những cơn nấc được nén xuống.
Ông thấy mình cần hút một điếu thuốc, nhưng quán cà phê khá kín, đành
thôi.
Con đã rời nhà. Nhà... của con đó, từ hôm nào?
Con không cảm thấy đó là nhà của mình.
Nhà của ba mua cho con, sao con nói vậy?
Con rất ít khi về đó, kể từ đầu năm học tới giờ.
Tại sao lại vậy?
Con không học được, từ khi lên lớp, chương trình thay đổi quá nhanh.
Con không theo kịp, rồi người ta báo với mẹ. Mẹ chửi con.
Ba hiểu. Ngoài nguyên nhân ấy, còn nguyên nhân nào khác không con? Ông xoắn tay, lại thở dài.
Con vi phạm kỷ luật trong trường...
Cụ thể là gì, con có thể nói ba nghe được không?
Ba hãy biết như vậy đi đã.
Tại sao con làm vậy?
Con chẳng biết nữa. Con có cảm giác mọi ánh mắt trong trường đều đổ
dồn vào con. Con là con của... cô giáo ấy, thầy giáo ấy... Nên con kháng cự.

Ba mẹ có còn ở trường nữa đâu con?
Trời đất ơi, một tin đồn người ta có thể nói qua nói lại suốt bao nhiêu
năm. Ba không biết sao? Mà con hận mẹ, tại sao mẹ vẫn bắt con học trong
cái trường ấy chứ? Hay mẹ phó mặc, làm biếng trong việc xin chuyển trường
khác cho con?
Ba cũng không hiểu tại sao. Nhưng ba không thể làm gì được nữa. Nếu ba
can thiệp, con biết đó, mẹ sẽ lại làm ầm lên.
Nước mắt bắt đầu chảy dài trên gương mặt con gái ông. Nó không kềm
nén nữa, dù liên tục dùng khăn giấy chấm đi, nhưng những dòng thổn thức
vẫn liên tục trào ra.
Bác sĩ tâm lý đã nói chuyện với con rồi mà?
Đám bác sĩ ấy còn điên hơn con. Họ nói toàn ba chuyện gì đâu. Rất lý
thuyết. Con chẳng thấy nó thích hợp chút nào với hoàn cảnh của mình.
Sao sau lần ấy, con có vẻ ổn?
Con chẳng ổn gì hết, chỉ tỏ vẻ vậy, để ba yên lòng.
Mẹ có nói gì cùng con không?
Mẹ có mấy khi ở nhà đâu. Kể từ ngày có cái quán cà phê, mẹ đi suốt,
nhiều khi ở lại cả đêm. Lúc nào cũng phấn son, váy áo, con nhìn muốn buồn
nôn.
Con đừng nói vậy. Ờ mà mẹ mở quán cà phê từ khi nào, ba không biết?
Mẹ nói, nghỉ dạy, phải kiếm một việc gì đó để làm. Số tiền ba bỏ ngân
hàng cho mẹ và tụi con, mẹ rút ra, thầu một cái quán cà phê. Con chưa một
lần tới đó, chỉ nghe anh nói.
Anh hồi này sao rồi con?
Con cũng chẳng biết, chỉ thấy ảnh đi tối ngày. Ảnh nói với mẹ, đi học
thêm. Mẹ cũng chẳng hỏi gì nữa. Con cũng vậy.
Ba thương các con quá. - Ông cắn chặt hai hàm răng, thốt ra cái câu, tự
mình thấy vô nghĩa.
Ảnh lì từ bé. Đến giờ vẫn lì. Hình như vẫn học tốt. Chẳng bỏ đi như con.
Ba không đời nào, không đời nào nghĩ, con là đứa bỏ đi.
Thì con bỏ đi khỏi nhà gần tuần nay rồi đó. Đêm nào cũng ngủ nhờ nhà
bạn. Rồi đứa bạn nói khéo, đuổi con đi. Con cũng hiểu nó khó nghĩ. Cả ngày
nay con lang thang, hết quán này qua quán khác.

Con không đến trường sao?
Không. Con không muốn đến trường nữa.
Ông nhổm khỏi ghế.
Dù hoàn cảnh có như thế nào, con cũng không nên làm vậy. Đời ba đã tan
nát. Con hãy nhìn vào đó để... tăng thêm nghị lực. Để khác ba. Và cả khác
mẹ. - Ông ấp úng.
Rồi đời con cũng sẽ tan nát thôi. Ba mẹ từng hạnh phúc như vậy, rốt cuộc
cũng tan nát. Huống hồ con, đã tan nát ngay từ nhỏ thế này.
Ba xin lỗi con. - Giọng nghẹt đặc, ông khóc.
Đồng hồ chỉ gần nửa khuya. Giữa hai cha con, một khoảng lặng dài dặc
ngự trị bởi bất lực.
Quán họ dẹp hết rồi. Chỉ còn hai cha con mình thôi đó. Nãy giờ ba quên
mất, con đã ăn gì chưa?
Con chỉ uống nước, suốt từ sáng giờ.
Ông hoảng hốt.
Vậy con phải đi ăn cùng ba ngay lập tức. Nào, ra xe với ba.
Ông hướng tay lái về khu chợ khuya. Con gái ngồi cạnh bên. Giá có thể
quay về một ngày nào đó xa lắc trước đây, với chiếc xe như thế này, thêm
con trai và vợ ngồi sau. Một hành trình xuyên mọi miền đất nước. Giấc mơ
ấy đã có một thời nao nức trong ông.
Con muốn đi cùng ba. - Con gái ông bất ngờ lên tiếng.
Ông giật mình.
Con nói sao? Đi cùng ba ư? - Trước đề nghị quá đột ngột của con, ông
thực sự bối rối - Ừ, mà... không được, con còn phải học hành. Ba đi như thế
này chẳng biết tới bao giờ. Hãy xác định cuộc sống của con, như... gia đình
ta đã từng quyết định. Các con cũng đã đồng ý với ba như thế rồi mà?
Nếu ba lên đường... Ba có thể bỏ con trong tình trạng như thế này được
không?
Không... ba sẽ chưa đi vội. Nếu cần, ba sẽ thuê một cái phòng trọ khác,
rộng rãi, đàng hoàng hơn, để con về ở với ba. Tạm thời cho đến khi nào con
ổn định tâm lý. Tuy nhiên - ông thở dài - việc này cũng không thể kéo dài.
Vì như con biết đó, ba không có kỹ năng chăm sóc các con. Ngay cả đến tự
chăm sóc cho mình, ba cũng chịu thua. Đó phần nào là nguyên nhân mẹ chán

ba con ạ.
Nếu chờ con ổn định tâm lý, chắc phải... mười năm. Ba muốn đi để có
một đời sống khác, để gột rửa quá khứ, để học lại cuộc đời mình... như ba đã
nói. Vì vậy, con cũng muốn đi để làm mọi điều như ba. Ba hãy cho con tạm
nghỉ một năm nay thôi. Năm tới con sẽ thi vào trường khác. Biết đâu, qua
quãng đường cùng ba, con sẽ ổn định tâm lý và trưởng thành hơn?
Lý lẽ con gái rất thuyết phục, nhưng ông vẫn đầy băn khoăn.
Con không tưởng tượng được đâu. Hành trình của ba sẽ vô cùng vất vả,
thiếu thốn. Ba không thể lo cho con như những gì con đang có hôm nay.
Chính vì vậy con mới muốn đi để biết. Những gì con đang có hôm nay
chỉ là sự khủng hoảng. Con đã bỏ học, bỏ khỏi nhà. Con... chẳng có gì hết.
Nếu ba đi rồi, chẳng còn ai bên cạnh, con sẽ... tự tử để ba coi.
Ông kinh hoàng nhìn sang con gái. Một ánh mắt khô lạnh, dõi thẳng phía
trước. Chẳng có dấu hiệu hù dọa, hay gây sức ép gì ở đây. Cái viễn cảnh
khủng khiếp nó nói hoàn toàn có thể xảy ra. Tính con, ông hiểu phần nào.
Nhưng nếu để con tham gia hành trình này, mọi thứ sẽ đảo lộn và rối tung
lên. Khó khăn, bất trắc hẳn nhiên càng thêm chồng chất. Giải pháp khác, ở
lại cùng con, cũng hoàn toàn bất khả thi. Hai cha con sẽ tiếp tục lê mòn
những ngày tháng vô mục đích. Còn bi kịch hơn cả hiện tại. Và viễn cảnh
ngay chính ông phải tự tử cũng chẳng xa bao nhiêu. Ông thở dài sườn sượt,
tâm trí rối mù.
Con có thể cho ba ít ngày để suy nghĩ không?
Ba có nghĩ cả tháng cũng vậy thôi - Con gái ông khẳng định.
Ông gọi hai tô bún, sau khi hỏi ý con. Nó ăn vội vã, không cần ý tứ, sau
cả ngày đói lả. Nhìn con ăn, ông không cầm nổi đũa, nước mắt lại ứa ra.
Lòng ông mềm dần trước khả năng đồng ý với con.
Con ăn thêm gì nữa không?
Ba gọi cho con thêm tô nữa.
Tô bún thứ hai mau chóng cạn đáy.
Giờ ba thuê cái khách sạn. Ba con mình nghỉ tối nay. Nhưng trước hết,
con phải gọi về, báo tin để mẹ biết.
Con đi đã mấy ngày, mẹ có thắc mắc gì đâu. Vì vậy con càng thêm chán.
À mà ba không có phòng trọ sao, mắc gì phải thuê khách sạn?

Có, nhưng... ba ngại, nó chật chội, tồi tàn lắm. Ba chỉ ở tạm thôi mà. Sắp
đi rồi.
Con thấy thương ba quá. Với con, mẹ như vậy đã quá đủ rồi. Chẳng qua
con phải sống với mẹ vì... không thể sống với ba thôi.
Ông ngậm ngùi.
Thôi được rồi, con về phòng trọ với ba. Nhưng ba nói nè, có thể con sẽ
phải ngủ trước, ba ngồi uống một mình. Chưa uống, ba chưa ngủ được.
Mở cửa phòng trọ, với con gái bên mình, ông thấy len nhẹ một chút gì ấm
áp. Ông đã hiểu, hành trình tới đây sẽ có thêm con gái. Phải tạm cho con
theo mình vậy. Nếu giữa đường, con không chịu nổi, ông hoàn toàn có thể
mua vé máy bay để nó quay về thành phố. Việc ấy không có gì khó khăn.

3
iền ba bốn hôm ảnh hưởng bão, trời mưa mỏi miết. Khâu chuẩn bị
L
thêm cho con gái đã xong từ mấy ngày nay, nhưng ông vẫn chưa muốn khởi
hành trong tình trạng thời tiết như vậy. Con ông đã chuyển tới ở hẳn phòng
trọ, sau khi dọn qua mỗi ngày một ít đồ đạc. Áo quần, giày dép, thiết bị điện
tử, nghe nhìn của nó choán đầy hai chiếc va li. Cận ngày, nó vẫn giấu mẹ dự
định lên đường cùng ba, dù ông đã nhắc, con bắt buộc phải báo mẹ. Khoản
kinh phí nếu có thêm con, hẳn nhiên đội lên ít nhiều so với dự tính ban đầu,
song ông nghĩ mình có thể thu xếp được. Bù lại, ông thấy lòng ấm áp hơn.
Có bóng dáng con gái gần bên, trên những dặm đường thăm thẳm, ông sẽ bớt
cô độc.
Ông giật mình trở dậy từ năm giờ sáng. Mưa vẫn lâm râm trên mái. Nhìn
sang con, ông tỉnh hẳn. Nó co mình như một con tôm trên cái giường xếp.
Còn ông, nhường giường cho con, nên nằm đỡ trên mấy cái vỏ thùng bi...